HULST-KEMZEKE 14 Oktober 2026
In 1645 slaagde Frederik Hendrik, de ‘Stedendwinger’, erin Hulst te veroveren. Daarmee werd de stad een vestingstad van waaruit de grens tussen de Republiek der Zeven Provinciën en de Spaanse bezittingen in de Lage Landen kon worden verdedigd.
In 1702 raakte de Republiek der Zeven Provinciën betrokken bij de Spaanse Successieoorlog. De Fransen probeerden aan de oostzijde van de stad een doorbraak te forceren, maar zonder succes. Tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog werd Hulst in 1747 alsnog aan de Fransen overgegeven.
Toen de Fransen in 1794 Staats-Vlaanderen binnenvielen, was er nauwelijks sprake van verzet. Prins Willem V had opdracht gegeven het grootste deel van de troepen terug te trekken. Op 16 mei 1795 werd Staats-Vlaanderen bij Frankrijk ingelijfd. De Franse bezetting duurde tot 1814.
Sinds de Vestingwet van 1874 waren veel steden van hun vestingwerken ‘beroofd’. Toen de gemeenteraad van Hulst in 1918 besloot de wallen te slechten, leidde dit echter tot een storm van protest. De plannen werden daarop ingetrokken. Daardoor is Hulst een van de fraaiste voorbeelden van oud-Nederlandse vestingbouwkunst gebleven.
Luchtfoto Hulst
Bij het binnenrijden van het stadscentrum zie je het verhaal van Reynaert De Vos en de link met Hulst
De vertelling over de sluwe vos Reynaert is een satirisch dierenverhaal, waarin de middeleeuwse samenleving een spiegel wordt voorgehouden. Het is een van de vroegste werken die in de volkstaal werden geschreven. In het verhaal zijn plekken in de omgeving van Hulst herkenbaar. De stad noemt zich dan ook de Reynaertstad.
Hulst koestert sinds begin twintigste eeuw zijn plaats in het Reynaertverhaal. Er werden heel wat studies naar de situering verricht en de connectie werd ook op cultureel gebied uitgebuit. Sinds 1938 staat in Hulst een beeld van Reynaert, ontworpen door Anton Damen. Eerst op de Markt, in 1945 werd het verplaatst naar net buiten de Gentsepoort.
Het verhaal
In het dierenrijk houdt koning Nobel hofdag. Bijna alle dieren klagen over de kwaadaardige streken van Reynaert de Vos. Bruun de beer en Tibeert de kater worden er na elkaar op uitgestuurd om de vos te dagvaarden, maar deze zet hen dat lelijk betaald. Grimbeert de das lukt het wel om Reynaert aan het hof voorgeleid te krijgen. De vos wordt ter dood veroordeeld. Terwijl Bruun, Tibeert en Isengrijn de wolf de galg al oprichten, weet de listige Reynaert koning Nobel met een subliem verhaal te overtuigen – ten onrechte! – van zijn onschuld en wijst hij juist Bruun, Tibeert en Isengrijn aan als degenen die straf verdienen. Als hij dan ook nog een schat ter sprake brengt, gaan de koning en koningin overstag. Reynaert wordt vrijgesproken. Maar weldra maakt de wrede vos nieuwe slachtoffers en blijven koning Nobel en zijn hof verslagen achter.
Satire
Van den Vos Reynaerde is een satire, die de middeleeuwse samenleving, met name de omgeving van de vorst, een spiegel voorhoudt. De vertelling laat zien dat hebzucht en eigenbelang de vijanden zijn van rechtvaardigheid, rechtszekerheid en hoofse beschaving. Maar het verhaal erkent ook hoe belangrijk formele rechtsregels en de principes van ‘vrede’ en ‘zoen’ zijn.
De Sint-Willibrordusbasiliek is een monumentale, Brabants-gotische kruisbasiliek in het hart van de vestingstad Hulst(Zeeland), gelegen aan de Steenstraat 2.
Omstreeks 1200 verrees aan de voet van een motte (een afgeplatte aarden heuvel, vaak omringd door een gracht en een aarden wal of houten palissade) een kleine romaanse kerk. In de eerste helft van de 15e eeuw maakte ze plaats voor een kerk in Brabantse gotiek, met de opvallende vieringtoren. Vanaf 1462 werd de kerk onder bouwmeester Everaert Spoorwater herbouwd in haar huidige vorm. Een brand legde tijdens de werken de toren, het schip en het nieuwe koor in de as. Na Spoorwaters overlijden werden de werken op 3 mei 1481 hervat onder leiding van de Antwerpse architect Herman de Waeghemaekere. Voor het hoofdportaal deed hij van 1482 tot 1484 een beroep op Matthijs II Keldermans. Diens achterneef Laurens II Keldermans voltooide de bouw omstreeks 1534; de kerk werd in 1535 opgeleverd.
De torenspits werd meerdere malen vervangen. De eerste werd in 1668 door bliksem verwoest. In 1724 kwam er een nieuwe spits in classicistische stijl, die in 1876 afbrandde. Daarna verrees een toren naar ontwerp van Pierre Cuypers. Omdat deze tijdens de Tweede Wereldoorlog als uitkijkpunt over de Westerschelde diende voor de Duitse bezetter, schoten Poolse bevrijders hem in 1944 kapot. In 1957 won Jan Brouwer een prijsvraag voor een nieuwe spits. Zijn ontwerp, 'De Prediker', werd gebouwd. De toren wordt bekroond door een Christusbeeld, omringd door engelen en stemvorken bij de klokken. De toren is ongeveer 60 meter hoog.
In 1935 verhief Paus Pius XI de kerk tot basiliek. In 2009 werd ze uitgeroepen tot mooiste kerk van Nederland tijdens een verkiezingvan het NCRV-radioprogramma Plaza.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog legerden Duitse soldaten in de kerktoren, vanwege het geweldige uitzicht over oostelijk Zeeuws-Vlaanderen en de Westerschelde. Zij schreven naziteksten op de muren en tekenden een hakenkruis. Na de oorlog ontstond ophef over verwijdering van de bekladding. Uiteindelijk bleven de graffiti behouden als herinnering.
De markante, moderne spits uit 1957 van architect Jan Brouwer, bijgenaamd 'De Prediker', heeft een heel bewuste symbolische opbouw:
• Stemvorken: Het open, betonnen frame bestaat uit verticale delen die stemvorken voorstellen. Deze omringen de klokken van de beiaard. Hoewel stemvorken (net als klankborden) met geluid en resonantie te maken hebben, is de specifieke vorm en symboliek gekozen als verwijzing naar de muzikale klank van de klokken.
• Engelen: Helemaal bovenin het betonwerk zijn door beeldhouwer Willem Reijers gestileerde engelenfiguren aangebracht.
Zij staan naar het centrale bronzen kruisbeeld gekeerd.
Hier zie je de steunberen of contreforts: massieve plaatselijke verzwaringen van het muurwerk. Ze versterken de muur en vangen de zijdelingse druk of spatkrachten van gewelven, luchtbogen of kappen op, om die naar de fundering af te voeren.
Het gotische gewelf bestaat uit kruisribgewelven en spitsbogen. Deze oefenen, anders dan een plat dak, zijwaartse druk uit op de hoge muren van het middenschip. Zonder steun zouden deze muren erg dik moeten zijn. Daarom ontwikkelde men in de middeleeuwen de steunbeer, die via luchtbogen de druk opvangt. Vaak waren er meerdere luchtbogen en steunberen. Hierdoor konden muren hoog en relatief dun worden gebouwd, met grote ramen voor decoratief glas in lood.
Een pilaster of wandpijler is ook een muurverzwaring, maar minder diep dan breed. Hij steekt minder ver uit dan een steunbeer en heeft vooral een decoratieve functie.
Het kerkorgel werd door Louis Isoré uit Sint-Omaars tussen 1610 en 1612 gebouwd. Het is het enige nog bestaande orgelmeubel van vóór 1645. De firma Flentrop uit Zaandam restaureerde het (1970-71) en breidde het uit.
In de gotiek zie je bovenaan de zuilen op de kapitelen een dubbele rij koolbladeren.
De Sint-Willibrordusbasiliek in Hulst was vroeger in tweeën gedeeld door een geluidsdichte scheidingsmuur.
• Katholieken en protestanten: Door een decreet van keizer Napoleon werd de kerk een zogenaamde simultaankerk.
• Verdeling: Het schip van de kerk was in gebruik bij de Nederduits-gereformeerden (protestanten), terwijl de rest van het gebouw aan de katholieken was teruggegeven.
• Einde van de deling: In 1929 kochten de katholieken het protestantse deel op, waarna de scheidingsmuur werd afgebroken en een grote restauratie volgde.
De gotische bouwstijl (ongeveer 1140-1500) kenmerkt zich door slanke vormen, grote hoogte en veel lichtinval, als opvolger van de romaanse stijl.
Belangrijkste kenmerken
• Spitsbogen: In plaats van ronde bogen gebruikt de gotiek spitsbogen, waardoor krachten beter naar beneden worden geleid en gebouwen hoger kunnen worden.
• Kruisribgewelven: Een licht skelet van ribben draagt het gewelf, waardoor zware muren niet langer nodig zijn.
• Luchtbogen en steunberen: Bogen aan de buitenzijde vangen de zijdelingse druk van de hoge daken en muren op, ondersteund door stenen steunberen.
• Verticaliteit: Alles in het gebouw (torens, vensters, pijlers) wijst naar de hemel om een goddelijke en grootse indruk te wekken.
• Grote glas-in-loodramen en roosvensters: Omdat muren geen zware draagfunctie meer hebben, werden ze vervangen door grote ramen met gebrandschilderd glas en ronde roosvensters voor een licht interieur.
• Bundelpijlers: Slanke, opgebouwde zuilen die de lijnen van het gewelf doorstrepen naar de grond.
In de hooggotische stijl hebben de binnenwanden van het middenschip een vaste driedeling. Deze lagen tonen zowel constructieve vooruitgang als diepe theologische symboliek. Bouwmeesters ontwierpen de drie zones om hoogte en licht te reguleren, terwijl theologen en gelovigen het interieur lazen als een kosmische hiërarchie: de opgang van aarde naar God en hemel.
De drie klassieke niveaus van beneden naar boven zijn:
1. De onderste laag: De Arcaden (De Aarde / De Mensheid)
Dit is de rij van grote spitsbogen op grondniveau die rusten op zware bundelpijlers of zuilen.
• Architectuur: Deze bogen openen het middenschip naar de zijbeuken.
• Symboliek: Dit niveau staat voor het aardse bestaan, de mensheid en de basis van de kerk (de gemeenschap van gelovigen). Het draagt het gewicht van het gebouw, zoals apostelen en profeten het geloof dragen. In de hooggotische stijl is er een vaste driedeling in de binnenwanden van het middenschip. Deze lagen weerspiegelen constructieve vooruitgang én diepe theologische symboliek.
2. De middelste laag: Het Triforium (De Overgang / De Drie-eenheid)
Direct boven de arcaden bevindt zich het triforium: een smalle, lage loopgang met een rij kleine boogjes die voor een donkere nis (de holle ruimte onder het schuine dak van de zijbeuk) zijn geplaatst.
•Architectuur: Waar de vroeggotiek hier vaak nog een grote, open tribune (galerij) had, brengt de hooggotiek dit terug tot het slanke triforium.
•Symboliek: Omdat deze boogjes heel vaak per drie zijn gegroepeerd (of versierd zijn met driebladen/klaverbladvormen), symboliseert deze rij de Heilige Drievuldigheid (de Vader, de Zoon en de Heilige Geest). Het vormt de spirituele tussenzone (de kerk als spiritueel instituut of het vagevuur/de overgang) tussen de aarde en de hemel.
3. De bovenste laag: De Lichtbeuk of Clerestorium (Het Hemelse Licht / God)
Dit is de hoogste rij, die volledig bestaat uit enorme spitsboogvensters met prachtig gebrandschilderd glas-in-lood.
• Architectuur: Door de uitvinding van luchtbogen buiten de kerk, kon deze bovenste zone bijna volledig van glas worden gemaakt.
•Symboliek: Dit niveau symboliseert God en het Hemelse Jeruzalem. Het binnenvallende licht was voor middeleeuwers geen gewoon licht, maar Lux Nova (het Nieuwe Licht): de tastbare aanwezigheid van het goddelijke zelf, dat de duisternis van de aarde verdrijft. Het onbereikbare, stralende hoogtepunt dicht bij de hemel.
Op deze manier vormde de architectuur van een kathedraal een 'stenen bijbel' die je van beneden naar boven kon lezen als een spirituele reis naar God.
Willem Tiberius Hattinga (1700–1764) was een opmerkelijke Nederlandse arts, cartograaf en bestuurder. Samen met zijn zonen geldt hij als een van de belangrijkste 18e-eeuwse cartografen van de zuidelijke grensgebieden van de Nederlandse Republiek.
Zijn leven en nalatenschap kennen drie grote rollen:
1. De Medisch Doctor en Bestuurder: Hattinga werd geboren in Leek, Groningen. Hij studeerde medicijnen, wis- en natuurkunde aan de Universiteit Leiden en promoveerde daar in 1724 onder hoogleraar Herman Boerhaave. Daarna werkte hij jarenlang als legerarts in militaire hospitalen in de grensstreek, waaronder Lillo bij Antwerpen en Tholen. In 1749 vestigde hij zich als dokter van het Hulsterambacht in Hulst. Hij maakte snel carrière in het stadsbestuur als schepen en was tussen 1755 en 1761 meerdere malen burgemeester.
2. De Cartograaf uit Liefhebberij: Hoewel arts van beroep, maakte Hattinga uit passie landkaarten. Door zijn werk in de grensregio begreep hij het belang van gedetailleerde geografische kennis voor de verdediging en vestingwerken van de Republiek. Na twintig jaar metingen en onderzoek voltooide hij in 1744 de Accurate Kaarte van Staats-Vlaanderen. De Raad van State was zo onder de indruk dat hij opdracht kreeg de militaire kaartenverzameling van de Republiek en de Prins van Oranje te inventariseren en uit te breiden.
3. De Familie-Dynastie (De Hattinga-atlassen): Willem Tiberius legde de basis voor een cartografenfamilie en leidde zijn zonen David Willem Coutry en Anthony op. Samen maakten zij honderden gedetailleerde, ingekleurde kaarten, later gebundeld in de beroemde Hattinga-atlassen, waaronder de Atlas van Zeeland en de Atlas van Staats-Vlaanderen. Hun vroege standaardisatie van kleuren en symbolen was destijds zeer modern.
De vele graven in de basiliek zijn gebleven ttz. hun grafstenen. De lijken begonnen te stinken en zijn weggehaald.
Het torentje boven dit huis was vroeger een gevangenis.
Vóór elke woning liggen fraaie arduinen trottoirs, die bij elk huis horen. Vroeger dienden ze om rijke dames te beschermen tegen vuile schoenen: in de straten waar paarden en karren reden, was het vaak modderig.
Huisnummer uit de Franse tijd: Tijdens de Franse bezetting voerden de Fransen in veel steden voor het eeerst een systematische huisnummering in (vaak per wijk doorlopend genummerd) om belastingheffing en militaire inlijving efficiënter te maken. Soms zijn deze oude, ingehouwen nummers nog op historische panden bewaard gebleven.
Museum Hulst 's-Landshuis
Het in 2022 geopende museum is gevestigd in een historisch gebouw in het centrum van Hulst. In 10 kamers wordt de geschiedenis van Hulst en Oost-Zeeuws Vlaanderen getoond, van prehistorie t/m de 20ste eeuw. Enkele belangrijke objecten zijn het schilderij "Gezicht op Hulst" van Cornelis de Vos (1628) en het drieluik "Mozes en de Wetstafelen" van Jacob Jordaens (1663). In twee aaneengesloten kamers is elk half jaar een nieuwe expositie te zien, telkens over een thema uit de streek.
Mozes en de Wetstafelen van Jacob Jordaens uit 1663 hangt in het Museum Hulst 's-Landshuis
Dit schilderij (in de volksmond ook wel "De gerechtigheid" genoemd) is gefotografeerd op zijn huidige locatie boven de schouw in het Museum Hulst's-Landshuis aan de Steenstraat 37.
Het toont Mozes die de stenen tafelen met de Tien Geboden vasthoudt, omringd door het volk van Israël.
Het werk is speciaal gemaakt voor de grote zaal van het 's-Landshuis. Van 1951 tot 2022 hing het in het 's-Landshuis van Hulst, maar na de opening van Museum hulst 's-Landshuis is het schilderij teruggekeerd naar zijn oorspronkelijke plek in het gebouw.
De pagadders zijn beeldjes van Spaanse soldaten in het centrum van de Zeeuwse stad Hulst. De eerste dertien beeldjes (Felicia, Mira, Celebro, Biblio, Picaro, Silencio, Corte, Puerta, Rico, Flamenco, Cavar, Vuelo, Curioso, Piedra, Hermana, Barco, Torpe, Molino) werden in november 2018 geplaatst en verwijzen naar de vroegere Spaanse aanwezigheid in Hulst. De pagadores waren te klein om te worden ingezet in de frontlinie. Daardoor werden ze ingezet voor verschillende taken, zoals het rondbrengen van de soldij (ze gaven ook -verkeerdelijk- hun naam aan de zogenaamde pagaddertoren). Ze werden geplaatst op of bij verschillende monumenten: stadhuis van Hulst, Gentse Poort, Bagijnepoort, De Stadsmolen, Museum Hulst, Keldermanspoort (Bollewerckpoort), Dubbele Poort, Refugiehuis Baudeloo, uitzichtpunt 'Niemandsland' op de grens met België, en een reizende carnavalspagadder Celebro. Na herhaald vandalisme werden twaalf van de dertien beeldjes in 2018 weggehaald maar ze keerden in 2019 terug. Later zijn Felicia, Mira, Celebro, Biblio en Picaro ook nog in Hulst aangekomen, waarmee het totaal aantal pagadders nu op achttien staat. Brouwerij Vermeersen brouwt ook een Pagadder-bier.
Picaro (Pagadderke Pis) bij de Nieuwe Bierkaai is een knipoog naar het Belgisch Manneken Pis.
Campéon, een sportieve pagadder bij de ingang van het Stadspark en het Havenfort, geplaatst om Hulst als sportieve gemeente te symboliseren.
Kunstwerk Overgave-Ravelijn van Kathleen Verhegge & Ronald de Maet.
Twee beelden herinneren aan een bewogen tijdperk, 'De Tachtigjarige Oorlog'. Eén beeld is van een overwonnene die met gebogen hoofd zijn zwaard aanbiedt aan de overwinnaar. De overwonnene staat op een laag stalen voetstuk, de overwinnaar op een hoger voetstuk.
De beelden zijn van brons met een ondergrond van cortenstaal.
De Spaanse strijder (op het driehoekige Ravelijn) naast een gezonken Spaans schip biedt het zwaard aan Frederik Hendrik (op de wal met lansen) ten teken van overgave van de Spanjaarden aan de Staatsen ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog.
Het eerste beeld (de knielende Spaanse soldaat) is in de zomer van 2025 gestolen. Dieven hebben het bronzen beeld destijds bij de enkels afgezaagd, vermoedelijk om het kostbare brons. Wat nu nog rest op het lagere driehoekige ravelijn, is de constructie van het symbolisch gezonken Spaanse schip en de afgezaagde voeten van de soldaat.
De gemeente Hulst heeft aangegeven de overwonnen Spanjool heel graag terug te willen plaatsen. Omdat de originele gietmal er niet meer is, overlegt de gemeente met kunstenares Kathleen Verhegge om aan de hand van een ruwe, kleinere versie een volledig nieuwe mal te maken zodat het beeld opnieuw gegoten kan worden.
Vlakbij de Minderbroedersstraat in Hulst liggen de resten van een reusachtig bouwwerk. Een grote tunnel waarin water staat, springt het meest in het oog. Amper vijftig jaar geleden nog lag op deze plaats een grote aarden heuvel, de Molenberg genoemd. In de 18e eeuw stond bovenop de heuvel een standerdmolen. Omstreeks 1790 was de molen versleten en werd een eindje verderop een nieuwe gebouwd: de huidige stadsmolen op het Molenbolwerk
Begin 16e eeuw, toen de poort werd gebouwd, was Hulst omgeven door middeleeuwse vestingwerken. De huidige omwalling dateert uit de eerste helft van de 17e eeuw. Stadsmuren werden afgewisseld met aarden wallen. Op de plek van de latere land- en waterpoort lag een havengeul, die Hulst verbond met de Honte, voorloper van de Westerschelde. Hier eindigden ook de wegen naar het Land van Axel en het Land van Hulst. Eerst werd een aarden bolwerk aangelegd. Omdat de vijand deze zijde steeds opnieuw wist te veroveren, besloot men de Bollewerckpoort te bouwen. Het poortcomplex werd tussen 1506 en 1509 gebouwd. Het had twee flanktorens en een front, alle met schietgaten. Tussen torens en front hingen houten poorten. Tegenover de landpoorten lagen zware hoofden voor valbruggen. De havendoorgang kon met ijzeren hekken voor scheepvaart worden afgesloten; de scharnieren zijn er nog. Volgens Remie Verras, gepensioneerd scheepsbouwer uit Walsoorden, was de tunnel theoretisch groot genoeg voor schepen tot 700 ton: “Mee giertaai konden er flinke knapen binnen komen. Pas op, dat waren platbodems die bij laag water droog konden vallen.”
Verbeke Foundation Kemzeke
De Verbeke Foundation is een museum in de Oost-Vlaamse gemeente Kemzeke dat de private kunstverzameling van de Vlaamse Waaslandse verzamelaar Geert Verbeke beheert. Er wordt moderne en hedendaagse kunst geëxposeerd. Verbeke was jarenlang ondernemer in de transportwereld, met een tachtigtal werknemers in overslag en opslag, tot hij zijn bedrijf verkocht om zich op kunst te richten.
Een deel van de collectie is permanent te zien in een landschap met tentoonstellingsruimtes. Daarnaast zijn er wisselende exposities in het collage-museum en het museum. Het domein van 12 hectare omvat een bos, vijver, serres met bomen en sierplanten, evenementenhal, restaurant en twee expositieruimten van 20.000 m². Enkele bouwwerken bieden overnachtingsmogelijkheden. Opvallend is de focus op vergankelijkheid en dood: opgezette dieren, ontbinding en fantastische doodskisten, maar ook ontwikkelend leven.
De verzamelaar zegt: "De tentoonstellingsruimte is geen oase. Onze show is onaf, bewegelijk, ongepolijst, contradictorisch, slordig, complex, onharmonieus, levend en wars van monumentaliteit, zoals de wereld buiten museummuren. Geen opzichtige spektakelgebouwen, maar een verfrissende, onpretentieuze plek voor kunst en subtiele kritiek op de kunstwereld."
De zomertentoonstelling bij de Verbeke Foundation
Onder de intrigerende titel "Het fruit behoeft niet gedistribueerd" ontvouwt zich een veelzijdige tentoonstelling waarin uiteenlopende vormen van kunst samen worden gebracht in een unieke totaalervaring.
Centraal staat een bijzonder eerbetoon aan de Nederlandse kunstenaar Gustave Asselbergs, die ondanks zijn korte leven een indrukwekkend oeuvre naliet van schilderijen, tekeningen en collages. Geïnspireerd door politiek, de Vietnamoorlog, ruimtevaart en cinema creëerde hij een eigen beeldtaal op het snijvlak van abstract expressionisme en popart.
In het Collagemuseum ontdek je vier fascinerende filmportretten van kunstenaars Arthur Slenk, Jos Houweling, Pier Pennings en Ron Jagers, afkomstig uit de speeldocu Knippen Plakken Scheren & Combineren. Hun werk wordt gepresenteerd naast de films, verbonden door een gedeelde liefde voor het absurdisme.
Verder ontvouwt zich een boeiende dialoog tussen de MAD Collection (Media, Art, Design) en de collectie van de Verbeke Foundation. Twee verzamelaars, dezelfde generatie, eenzelfde passie – maar telkens andere keuzes. Het resultaat is een verrassende confrontatie van verwante namen en uiteenlopende visies.
Ingang van de Verbeke Foundation, een unieke combinatie van kunst, natuur en industriële architectuut, gebouwd met onder meer oude scheepscontainers. In de afbeelding links zie je de opvallende groen-blauw gestreepte mobiele windturbine, genaamd "Breeze Springsteen", die door het Belgische energieplatform Bolt op de site is geplaatst om lokale groene stroom op te wekken.
"Wagon" Jan Doms (1999) Een 12 m lange , transparante wagon opgebouwd uit dun staal en verschillende soorten glas. Bezoekers kunnen via de witte metalen trapconstructie naar boven klimmen om binnen de wagon te kijken of te rusten.
De baobab-bomen zijn gemaakt door het trio Dirk Lenaerts, Rolf Mulder en Joris Michielsen en stond oorspronkelijk achter het Centraal station in Antwerpen. Na de afbraak zijn delen van de bomen gerecupereerd en samengevoegd tot een nieuwe installatie "Qui Survit"
Op de voorgrond staat een opvallend kunstwerk gemaakt van samengeperst metaal. Het is een sculptuur getiteld "Compressed History (Homage to César)" uit 2018, gemaakt door de Nederlandse kunstenaar Ewerdt Hilgemann. Hilgemann staat bekend om zijn "implosiesculpturen", waarbij hij met behulp van vacuümpompen de lucht uit stalen vormen zuigt om ze gecontroleerd te laten vervormen.
• De kunstenaar: De levensgrote sculpturen zijn ontworpen door de Zuid-Afrikaanse kunstenaar Andries Botha. Zijn monumentale houten olifanten snijden vaak thema's aan rond de kwetsbaarheid van de natuur en de relatie tussen mens en milieu.
• Het materiaal: De beelden zijn opgebouwd uit talloze stukken drijfhout en gerecycled hout, die zorgvuldig aan elkaar zijn bevestigd rondom een stevig metalen frame.
• De locatie: Jarenlang stonden deze indrukwekkende houten reuzen opgesteld in een bosrand vlak langs de snelweg E34 in Kemzeke. Voor passerende automobilisten was deze mysterieuze kudde die tussen de bomen opdook een zeer bekend en geliefd herkenningspunt.
• Tijdelijke verhuizing: In de zomer van 2023 trok de kudde internationaal de aandacht toen de negen houten olifanten met grote kranen tijdelijk werden verhuisd naar de Grote Markt in Brussel. Daar vormden ze de absolute blikvanger van het tweejaarlijkse bloemenfestival Flowertime. Na dit uitstapje zijn de beelden weer teruggekeerd naar hun thuisbasis
nicokokartinspiration. Bram Vreven (Belgian, b.1973)Vloei (Flow) III, 2005 - 2008
Vierentwintig roterende plexiglas buizen bevatten een kleine hoeveelheid water. Een geautomatiseerde aandrijving bepaalt met grote precisie de rotatiesnelheid, posities en versnelling van de buizen. Hierdoor ontstaan specifieke longitudinale golven en stromingen in het water. Bovendien veroorzaakt de aantrekkingskracht tussen de watermoleculen en het plexiglas subtiele neveneffecten.
Voor Bram Vreven vormt het observeren van alledaagse fenomenen een wezenlijk uitgangspunt voor zijn werk. Met kijken en luisteren ontdekt hij hoe de dingen in elkaar zittenen hoe hij ze zodanig kan zetten dat hij er controle over krijgt. Een belangrijke impuls voor de installatieserie vloei-flow lag in een bezoek aan de waterfabriek in Spa. Tussen de strak geautomatiseerde processen waarin duizenden flessen met uiterste precisie gespoeld, gevuld en gelabeld werden, viel één moment op: het binnenvallende zonlicht dat weerkaatste op de talloze wateroppervlakken waardoor een onverwacht lichtspel ontstond. Vreven's fascinatie was zo groot dat hij jarenlang -van 2001 tot 2008- de stromingspatronen en de bewegingsmogelijkheden van water bestudeerde. Dit mondde uit in drie installaties met de verzamelnaam vloei-flow waarin water aan nauwkeurig geautomatiseerde bewegingsprocessen wordt blootgesteld. Terwijl de 'machines' gemaakt zijn om het water zo nauwkeurig mogelijk in beweging te brengen, volgen deze tegelijkertijd ook een eigen choreografie.
Hangende bokszak van vossenhuiden en koppen. Het is gecreëerd door de Belgische kunstenaar Vadim Vosters. Het daagt de toeschouwer uit om na te denken over de relatie tussen mens, dier, agressie en decoratie
Obsediaan( vroegere spiegel of ritueel object) geflankeerd door ladder.
Belgische kunstenaar Will Beckers ,The Metamorphosis of Fragmentation
Taxonomic trophies
Taxonomic Trophies is een groeiende collectie van takken die bewaard en gepresenteerd worden als bedreigde of uitgestorven soorten. De collectie omvat ‘trofeeën’ uit ondermeer: Birmingham (GB), Death Valley, Malibu en Grand Canyon (VS), Tajimi (Japan), Rotterdam en Almere (NL), Chaumont devant Damvillers (FR), Tbilisi (Georgië), Xiamen en Shanghai (China) en Gent. Vandeneynde ‘jaagt’ op geweien en verscheept ze dan naar zijn atelier.
Dit specifieke object is een authentiek segment van de Berlijnse Muur (uit 1989), dat permanent is opgesteld in de beeldentuin.
De installatie met de herdenkingsmuur en de Palestijnse martelarenposters is gemaakt door de Belgische beeldend kunstenaar en fotograaf Sander Buyck
Het werk maakt deel uit van zijn multimediaal project We Meet in Paradise, waarmee hij de martelaarcultus op de Westelijke Jordaanoever onderzoekt. De installatie toont een muur met vervallen martelarenposters, waarbij bezoekers via QR-codes toegang krijgen tot de persoonlijke verhalen achter de specifieke personen op de posters om zo de menselijke kant van het conflict te belichten. Het project kwam mede tot stand in samenwerking met de Palestijnse multidisciplinaire kunstenaar Khaled Jarrar.
Rechts een herdenkingsposter met tekst: 'Met leed en verdriet betreurt de Palestijnse Nationale Bevrijdingsbeweging-Fatah...'
Aangezien de Verbeke Foundation een dynamische vrijplaats is waar steeds wisselende kunstenaars bestaande constructies en elementen bewerken, overplakken of als canvas gebruiken, verandert het uiterlijk van deze muur voortdurend.
SKYTech | BE
opgericht 1989 Mil MI-26T (helicopter), 1994
Drie Russische helikopters stonden al geruime tijd op Belgisch grondgebied na het faillissement van de Belgische firma Skytech, die ze gebruikt had voor onder andere goederentransport en brandblus opdrachten. De MI-26T toestellen werden sinds de jaren 1970 gebouwd. Met hun veertig meter lengte, acht meter breedte, acht meter hoogte en een gewicht van meer dan 36 ton zijn het de grootste, zwaarste en sterkste helikopters ooit gebouwd. In 2023 kon Geert Verbeke één van de helikopters kopen. Per schip werd de helikopter naar Perkpolder vervoerd om van daaruit in de nachtelijke uren met een ‘uitzonderlijk transport’ in Kemzeke te arriveren. De volgende ochtend werd de helikopter op het talud parallel aan de snelweg gehesen en werden de wieken gemonteerd.
Onderdeel van het kunstwerk Blown is getiteld 0f(f) Course (2024) en is gemaakt door de Belgische kunstenaar Frits Jeuris.De monumentale installatie bestaat uit tientallen dicht op elkaar geplaatste metershoge metalen palen die taps toelopen en als een abstract, geometrisch bos in de natuur oprijzen
La lumière Cistercienne Baudelo Gent 2016. Het kunstwerk is gemaakt door de bekende Nederlandse conceptuele kunstenaar Marinus Boezem
In de Baudelokapel in Gent stond twaalf jaar lang een steigerconstructie van 24 meter hoog, 40 meter lang en 6 meter breed, die de spanten en het dak ondersteunde.
De Baudelokapel maakte in 1983 deel uit van La lumière Cistercienne, waarin Marinus Boezem het cisterciënzer licht vastlegde. Uit dat project ontstond een nieuw kunstwerk: de steigerconstructie werd verplaatst naar Kemzeke/Stekene, de plek waar oorspronkelijk de Baudeloabdij stond.
In de constructie werden ongeveer honderd populieren geplant, terwijl de bodem werd bedekt met de zwarte leien van het kerkdak. De plattegrond van de kapel is zichtbaar gemaakt in een betonnen fundering.
Zo ontstond een uitzonderlijk krachtig, monumentaal en groeiend beeldhouwwerk. De voor Boezem kenmerkende spanning tussen het vaste raamwerk en de soepele bomen, die zich naar het licht buigen en groeien, laat volop ruimte voor de verbeelding.
Omdat het museum is gevestigd op het terrein van een voormalige plantenkwekerij en de eigenaren Geert en Carla Verbeke-Lens de rauwe, onafgewerkte sfeer omarmen, sieren verschillende klassieke, verweerde of surrealistische tuinornamenten en assemblages de verborgen hoekjes van de tuin.
De beeldenreeks van de windhonden is door de oprichter en eigenaar van het museum zelf, Geert Verbeke, samengebracht.
• Deze specifieke gietijzeren windhonden zijn reproducties van klassieke 19e-eeuwse poortwachtersbeelden (oorspronkelijk uit Franse gieterijen).
• Het kunstconcept: De installatie ontleent haar artistieke waarde aan de manier waarop het museum ze als groep heeft geplaatst (een zogenaamde assemblage of installatie). Door tientallen van dezelfde beelden op willekeurige, verweerde grafmonumenten en sokkels in het bos te positioneren, ontstaat er een vervreemdend en mysterieus beeld dat perfect past binnen de filosofie van de Verbeke Foundation.
Dit zijn geen echte houten boomstronken...wèl betonnen. Dit specifieke kunstwerk is gemaakt door de Nederlandse beeldhouwer Ton Kalle. Zijn sculpturen, die vaak bestaan uit massieve granieten stenen die bewerkt zijn tot vormen die doen denken aan boomstammen en natuurlijke elementen, vormen een harmonieus geheel met de bosrijke omgeving van de Verbeke Foundation.
De levensgrote paarden zijn een creatie van de Belgische beeldhouwer en "animalier" Ronald De Winter. Ze zijn gemaakt van materialen zoals ijzerdraad, jute en polyesterhars. Het kunstwerk is bewust zo ontworpen dat het door de jaren heen onder invloed van de natuur en de tijd mag vergaan en aftakelen. Dit sluit naadloos aan bij de filosofie van de Verbeke Foundation, waar het proces van vergankelijkheid en de symbiose tussen kunst en natuur centraal staan.
En inderdaad.. er hangt een geurtje aan ..van ..carboline 😷
Dome van de Britse kunstenaar Aeneas Wilder (2008)
Zonder spijkers en lijm los op elkaar gestapelde larixhouten balkjes. Door elk balkje ten opzichte van het onderliggende balkje een fractie van een millimeter te verschuiven en te kantelen, ontstaat er heel geleidelijk een perfecte, organische curve die naar binnen buigt. Zodra de cirkel en de koepelvorm sluiten, drukken de balken door het enorme eigen gewicht zo stevig op elkaar dat er een stabiele, zelfdragende constructie ontstaat.
Dit kunstwerk van Will Beckers is gemaakt van een metalen frame (ijzerwerk) waarin honderden lege, glazen speciaalbierflessen van het Belgische merk Troubadour zijn geschoven of gemonteerd om de wanden en het dak van de iglo/koepel te vormen. Het metalen frame vormt een perfecte koepel (of geodetische iglo). De glazen flessen zijn met de hals of bodem in de metalen ringen/houders geplaatst. Zodra de zon erop schijnt zorgt het glas voor een bijzonder lichtspel
Assemblage van Desmond Morris, Britse zoöloog, etholoog en surrealistisch kunstenaar
Houten kunstwerk van Marc de Roover, waarop een lange rij gordeldieren te zien is die achter elkaar over een golvende houten brug lopen.
De Frigo-iglo: Een monumentale iglo opgebouwd uit afgedankte koelkasten, gemaakt door de kunstenaar Benoït Christiaens. dit werk reflecteert op onze consumtiemaatschappij, overvloed en afval.
Dit specifieke kunstwerk is gemaakt door de Nederlandse kunstenaar Michiel van Overbeek.
Het betreft een dynamische houten tunnelsculptuur die door zijn spiraalvormige en gedraaide planken een bijzonder optisch effect creëert wanneer je erdoorheen kijkt of loopt. Het werk maakt deel uit van de permanente buitencollectie in de beeldentuin van de Verbeke Foundation
Donker gelakt of geoxideerd staal/cortenstaal met ronde, gebogen volumes en een opening die het omringende licht en landschap kadert. Het werk is van André Volten
Dit is het kunstwerk NVS-Enterprises Hystory Reconstruction Center (2009) van de Belgische kunstenaar Niko Van Stichel.
Het bouwwerk heeft een huid van gegalvaniseerd metaal en is vormgegeven als een kruising tussen een onderzoekscentrum (zoals het Prinses Elisabeth-station op Antartica) en eenvoudige hutten of schuilplaatsen.
De overlevingscapsule in de Verbeke Foundation is ontworpen door het kunstenaarscollectief Refunc (met onder andere Denis Oudendijk en Jan Körbes), in opdracht van Stroom Den Haag. Het is gemaakt van twee omgebouwde, drijvende Brucker-offshore-reddingscapsules, oorspronkelijk afkomstig van een boorplatform of groot zeeschip.
Deze specifieke UFO-achtige oranje capsules zijn ontworpen om bemanningen in veiligheid te brengen tijdens noodsituaties op zee. Dit specifieke exemplaar maakte deel uit van een kunst- en overnachtingsproject. De capsules zijn omgebouwd tot amfibische, nomadische architectuur en ingericht als hotel. Voordat het kunstwerk op het terrein van de Verbeke Foundation belandde, reisde het als mobiel hotel langs verschillende Europese steden (waaronder Den Haag, Amsterdam, Antwerpen en Parijs).
Jason van der Woude – Open space, open function
Het bouwwerk is gemaakt van hergebruikte, overgebleven ramen en deuren afkomstig van een renovatieproject in Breda (Nederland). Het is een transparante, open structuur zonder een vaste of voorgeschreven functie. Het ontwerp bevat raamvakken die doen denken aan de stijl van schilder Piet Mondriaan. Het concept is bedacht door Jason van der Woude in samenwerking met medewerkers zoals Richard Bel, Isa van Duuren en Maarten Hoekmijer.
Het kunstwerk van Louis De Cordier (die werkt onder de artiestennaam Cosco) is genaamd 'Belly' (of 'Buik'). Het gaat om een modulaire, organische sculptuur in de vorm van een cocon, een ei of een cel waar je in principe in zou kunnen wonen.
Dit specifieke kunstwerk op het buitenterrein van de Verbeke Foundation is getiteld "In memoriam de koeien" en is in 2015 gecreëerd door de Nederlandse natuurkunstenaar herman de vries.
Het werk is een installatie in de vorm van een heuvel die bestaat uit twee ton aan runderbotten. Omdat de installatie permanent in de buitenlucht staat blootgesteld aan de elementen, raakt de berg botten in de loop der jaren steeds verder overgroeid met grassen, mossen en varens. De kunstenaar onderzoekt hiermee de relatie tussen mens, dier en natuur, waarbij de bottenheuvel langzaam maar zeker weer wordt opgenomen door de natuurlijke omgeving
"In memoriam de koeien" herman de vries (2015)
• Titel: Ik spuw op mijn graf (Hommage aan Boris Vian)
• Jaartal: 2006 (met versies getoond in 2006/2007)
• Materiaal en opzet: Een grootschalige installatie bestaande uit honderden granieten grafzerken (circa 416 tot 320 of meer).
• Details: Op de zerken staan de namen en data van insecten in plaats van menselijke namen, als een verwijzing naar entomoloog Jean-Henri Fabre en het schilderij Das Eismeer van Caspar David Friedrich.
• Muziek: De installatie wordt begeleid door muziek van Serge Verstockt.
• Internationale context: Een variant of verwante installatie (Ik spuw op mijn eigen graf) met een bewegende replica van de kunstenaar werd eerder getoond op de Biënnale van Venetië (2007) en later in onder meer het Louvre (2008) en het Kröller-Müller Museum (2011).
Volledig met de hand vervaardigd koperdraad. De kunstenaar kaart hiermee de maatschappelijke en ecologische impact aan van de lithium-en koperwinning in de Democratische Republiek Congo, grondstoffen die cruciaal zijn voor de moderne 'groene' revolutie en elektrische auto's. Kunstenaar Sammy Baloji
Binnen de rauwe, eclectische filosofie van dit museum — waar kunst, natuur, industrieel erfgoed en 'Bio Art' met elkaar versmelten — vervaagt de grens tussen functionele objecten en installaties vaker. Dit specifieke verblijf in de kas is ingericht voor een omvangrijke collectie tropische vogels. Omdat deze vogels in een onverwarmde, industriële glastuinbouwserre leven, is de gigantische schotelvormige warmtelamp essentieel om hen tijdens koudere seizoenen van de nodige warmte te voorzien.
Het is de Pyramide van Kemzeke van de Franse kunstenaar Nicolas Milhé.
• Het kunstwerk: Dit site-specifieke werk bestaat uit een houten en metalen piramidestructuur gevuld met talloze grote, gladde, witte stenen of keien, overspannen met fijn gaaswerk.
• De context: De piramide staat symbool voor geometrische harmonie en zwaartekracht. Ze vormt bovendien een vaste basis in de serre waarbinnen of waaromheen regelmatig wisselende kinetische installaties en sculpturen van andere (residerende) kunstenaars worden gepresenteerd
De installatie is van de Belgische kunstenaar Cédric Van Parys. Het heet Terrestrial Tales
Dit is een informatiebord over het bankivahoen (Red Jungle Fowl), de wilde voorouder van onze gedomesticeerde kip.
Op het bord zie je links de afbeelding van het vrouwtje (de hen) met het bijbehorende vrouwelijke symbool (♀), en rechts de afbeelding van het mannetje (the haan) met het mannelijke symbool (♂). In het midden wordt aan de hand van een wereldkaart en stamboomlijnen uitgelegd hoe verschillende kippenrassen wereldwijd van deze wilde vogel afstammen.
The Cosmopolitian Chicken Project is een internationaal project waarbij de Belgische kunstenaar Koen Vanmechelen via kruising van nationale kippenrassen op zoek gaat naar een hybride of kosmopolitische kip. deze kip zou dan genen van alle kippenrassen ter wereld met zich meedragen
Johan Vansteenkiste, 'A house is not a home'
Vansteenkiste verleidt ons met het idee van een perfect huis. Op manipulatieve wijze speelt hij met aantrekkingskracht en afstoting en toont hij een fundamentele dualiteit tussen verlangen en realiteit. Het idyllische beeld van het perfecte huis trekt ons aan – ieder van ons verlangt naar het 'perfecte' huis. Hier is dit huis echter een middel dat dreigt ons te beperken tot ons eigen verlangen. Deze spanning doet denken aan de visuele truc in Winterlandschap met schaatsers en vogelknip (1565) van Pieter Bruegel de Oudere, waar de vrolijke scène van schaatsende dorpelingen een vogelval op de voorgrond verbergt – een allegorie van hoe genot en gevaar in hetzelfde beeld naast elkaar bestaan.
Vansteenkistes huisvallen sluiten aan bij deze traditie van visuele verleiding, waarbij de kijker wordt gelokt om vervolgens geconfronteerd te worden met de mogelijkheid van gevangenschap. Hij brengt ook een klein eerbetoon aan de Amerikaanse kunstenaar Mike Kelley, wiens voorouderlijk huis model stond voor een van de huizen.
Collectie opgezette vogels van ridder Georges van Havre (1871 – 1934)
Op schappen en op tafels staan potten met embryo’s en stukken van dieren op sterk water, een vijfhoekige ruimte stampvol met opgezette beesten: knaagdieren, vogels, schildpadden en slangen, verderop een complete, wat mottige panter, talloze vitrines met opgeprikte insecten, oude kabinetten, propvolle laadjes, stapels sorteerdozen, ordners en botaniseertrommels, instrumenten, boeken, een wand vol schedels en geweien, de hele werkplaats van een taxidermist, en nog veel meer, alles een beetje stoffig en spaarzaam verlicht. Het is het werk The Accused uit 2020 van de Amerikaanse kunstenaar Mark Dion speciaal ontwikkeld voor de Verbeke Foundation.
• Houten meubilair: Een groot, halfrond vintage houten bureau met talloze lades en opengevouwen boeken of documenten vormt de kern van de ruimte en fungeert symbolisch als de "beklaagdenbank" of de rechterstafel.
• Vitrines en kasten: Aan weerszijden staan glazen vitrinekasten en houten ladekasten waarin biologische en geologische curiosa (zoals schelpen, mineralen of insecten) zijn gecatalogiseerd.
Dit is een presentatie van de Ghanese figuratieve doodskisten uit de vaste collectie. Deze bijzondere doodskisten worden in Ghana traditioneel vervaardigd door gerenommeerde timmerlieden, zoals Kane Kwei. Ze krijgen de vorm van objecten, voertuigen of dieren die symbool staan voor het beroep, de status of de passie van de overledene.
Op de achtergrond zijn skeletten en botten te zien, die deel uitmaken van de sculptuur 'Vriend 'van kunstenaar Moritz Ebinger.
Cellout.me is een kunstwerk waarbij Jeroen van Loon's volledige DNA-data online te koop werd aangeboden – gedurende een jaar. Iedereen kon een bod uitbrengen via www.cellout.me. De veiling eindigde op 27 september 2016 om 24:00 uur, met de Verbeke Foundation als hoogste bieder en daarmee de nieuwe eigenaar van Van Loons DNA-data. Het kunstwerk kan worden gezien als een uiterst persoonlijk en modern zelfportret: 3 miljard regels code. DNA-data bestaat uit de A's, T's, C's en G's die samen Van Loon's genetische blauwdruk vormen, met al zijn erfelijke informatie – inclusief gedeeltelijk die van zijn zoon, zus, ouders en oma.
De verkoop van dit kunstwerk brengt de toekomstige digitale cultuur naar het heden en roept nieuwe vragen op over auteurschap, intellectueel eigendom, auteursrecht, privacy, big data en ethiek:
Hoe stellen we zoiets als een morele verkoopprijs vast in verhouding tot de kostprijs?
Wat zijn de gevolgen van het bezitten van andermans DNA-data?
Hoe beïnvloedt dit de ruimtelijke privacy van de biologische eigenaar en/of zijn familieleden?
In de serverkast worden de DNA-gegevens en het meest recente bod weergegeven. Zeven ingelijste foto's illustreren het proces van 'bloed naar data'. Vier originele brieven – geschreven door Christie's Amsterdam, ErasmusMC, KPMG en Fox-It – verbreden het perspectief op de verkoop van menselijke DNA-gegevens.
Gustave Asselbergs Collage paintings
Onder de titel ‘Remember me’ is een overzichtstentoonstelling van Gustave Asselbergs (1938-1967) te zien. Deze Nederlandse kunstenaar, die maar 29 jaar werd, heeft een rijk oeuvre nagelaten van doeken, tekeningen, assemblages, collages en enkele installaties. Actuele thema’s als politiek, de oorlog in Vietnam, ruimtevaart en cinema film vormen zijn belangrijkste inspiratiebronnen en hij wordt gezien als één van de grondleggers van de popart in Nederland. In 1963 begon hij aan zijn beeldalfabet, een verzameling van beelden en symbolen die samen een groep van negen vierkanten konden vullen. Deze kwadraten konden willekeurig worden ingevuld met beelden en symbolen die zo een universele beeldtaal zouden vormen. Door zijn vroege dood is dit project onvoltooid gebleven.
Afbeeldingen en teksten zijn grotendeels van Patricia Rijmenants
Maak jouw eigen website met JouwWeb